روستای آسپاس
از توابع بخش سده شهرستان اقلید در استان فارس، در فاصله حدود ۱۵۰ کیلومتری شمالشرقی شیراز قرار دارد. این روستا در دشتی پهناور و سرسبز واقع شده که از چهار سمت توسط ارتفاعات زاگرس احاطه شده و از موقعیتی خاص و چشماندازی طبیعی برخوردار است. آسپاس علاوه بر طبیعت زیبا، دارای پیشینه تاریخی و جغرافیایی ارزشمندی نیز میباشد.
بر اساس روایتهای محلی و شواهد تاریخی، این منطقه در مجاورت دشت پاسارگاد و شهر باستانی پارسه (پرسپولیس) قرار داشته و بهعنوان یکی از مسیرها و نقاط مهم ارتباطی و حفاظتی دوران هخامنشیان شناخته میشده است. وجود گردنهها و ارتفاعات اطراف، از جمله گردنه خرسی، این منطقه را به گذرگاهی راهبردی میان دشت آسپاس و پاسارگاد تبدیل کرده است. گفته میشود در گذشته، برای حفاظت از این محدوده حساس تنها یک برجک نگهبانی در مرتفعترین نقطه دشت (کنار گردنه آسپاس) مستقر بوده و به همین دلیل نام «آسپاس» یا «تکنگهبان» برای آن مطرح شده است.
ساکنان امروزی آسپاس عمدتاً از اقوام لر ایران هستند که با حفظ فرهنگ بومی، آداب و رسوم محلی و سبک زندگی روستایی، به کشاورزی، دامداری و فعالیتهای محلی مشغولاند. این روستا با ظرفیتهای طبیعی، تاریخی و انسانی خود، قابلیت بالایی در توسعه گردشگری، سرمایهگذاری روستایی و رونق اقتصاد محلی دارد و میتواند به یکی از نقاط مهم توسعه منطقه تبدیل شود.